Υπάρχουν αποφάσεις που μπορεί να είναι πολιτικά δυσάρεστες. Υπάρχουν αποφάσεις που μπορεί να ενοχλούν επιχειρηματικά συμφέροντα, διοργανωτές ή οποιονδήποτε θεωρεί ότι πλήττεται από αυτές.

Υπάρχουν όμως και αποφάσεις που λαμβάνονται για έναν πολύ απλούστερο λόγο:

Για την ασφάλεια των ανθρώπων.

Και τότε το ερώτημα γίνεται αμείλικτο:

Τι σημαίνει άραγε «απόφαση» στην Ελλάδα, όταν μια αρμόδια αρχή προειδοποιεί, αλλά κάποιοι επιλέγουν να την αγνοήσουν;

Η υπόθεση της Τανάγρας επαναφέρει αυτό το ερώτημα με τον πιο οδυνηρό τρόπο.

Δεν χρειάζεται να κάνει κανείς τον δικαστή.

Δεν χρειάζεται να αποδώσει ευθύνες πριν ολοκληρωθούν οι έρευνες.

Δεν χρειάζεται να συνδέσει αυθαίρετα μια προηγούμενη απόφαση με ένα μεταγενέστερο δυστύχημα.

Χρειάζεται όμως να θέσει τα αυτονόητα ερωτήματα.

Υπήρξε προειδοποίηση;

Υπήρξε απόφαση;

Ενημερώθηκαν οι αρμόδιοι;

Εξετάστηκε σοβαρά η συγκεκριμένη προειδοποίηση;

Και, κυρίως:

Το ίδιο έργο σε διαφορετική σκηνή

Το ζήτημα δεν περιορίζεται σε μία υπόθεση.

Η εικόνα που προκύπτει και από την υπόθεση της Ασπροβάλτας είναι εξίσου ανησυχητική: μια δημοτική αρχή λαμβάνει απόφαση σχετικά με μια διοργάνωση, ακολουθούν εξελίξεις και δημόσια τίθεται το ερώτημα κατά πόσο η απόφαση αυτή εφαρμόστηκε στην πράξη.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία.

Μια διοικητική απόφαση δεν είναι πρόταση.

Δεν είναι μια άποψη που κάποιος μπορεί να ακούσει και μετά να πει «διαφωνώ».

Εάν είναι νόμιμη και εκτελεστή, η πολιτεία έχει μηχανισμούς για την εφαρμογή της.

Και εάν κάποιος θεωρεί ότι είναι λανθασμένη ή παράνομη, υπάρχουν επίσης θεσμικοί δρόμοι για να την προσβάλει.

Αυτό που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό σε ένα κράτος δικαίου είναι η τρίτη επιλογή:

να αγνοείται.

Και κάπου εδώ αρχίζει η ευθύνη της Δικαιοσύνης

Το πιο επικίνδυνο δεν είναι μόνο να αγνοείται μια απόφαση.

Το ακόμη πιο επικίνδυνο είναι να δημιουργείται η εντύπωση ότι δεν αξίζει καν να διερευνηθεί ποιος την αγνόησε, γιατί την αγνόησε και με ποια αρμοδιότητα.

Δεν ζητά κανείς καταδίκες.

Δεν ζητά κανείς να υποδείξει ο Τύπος ενόχους.

Ζητάμε κάτι πολύ πιο απλό:

Να διερευνηθεί η αλυσίδα των γεγονότων.

Ποιος αποφάσισε;

Ποιος ενημερώθηκε;

Ποιος είχε την αρμοδιότητα;

Ποιος όφειλε να ενεργήσει;

Ποιος τελικά ενήργησε — ή δεν ενήργησε;

Και αν όλα έγιναν όπως έπρεπε, ας το πουν οι αρμόδιες αρχές και ας το τεκμηριώσουν.

Αυτό δεν είναι επίθεση στη Δικαιοσύνη.

Είναι απαίτηση για Δικαιοσύνη.

Γιατί η Δικαιοσύνη δεν προστατεύει το κύρος της όταν αποφεύγει τα δύσκολα ερωτήματα.

Το προστατεύει όταν τα εξετάζει μέχρι τέλους.

Το τραγικότερο συμπέρασμα

Το τραγικό είναι ότι πολλές φορές μια προειδοποίηση θεωρείται «υπερβολική» μέχρι τη στιγμή που επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα.

Πριν από το δυστύχημα:

«Υπερβολές…»

«Δεν θα συμβεί τίποτα…»

«Όλα έχουν προβλεφθεί…»

Μετά το δυστύχημα:

«Πώς έγινε;»

«Δεν είχε προειδοποιήσει κανείς;»

«Ποιος γνώριζε;»

Αυτό όμως δεν είναι πρόληψη.

Πρόληψη είναι να παίρνεις στα σοβαρά την προειδοποίηση πριν υπάρξει το θύμα.

Και όταν τελικά ένα γεγονός αποδεικνύει ότι οι φόβοι για την ασφάλεια δεν ήταν αβάσιμοι, η κοινωνία δικαιούται να ρωτήσει:

Μήπως το πρόβλημα δεν ήταν ότι η προειδοποίηση ήταν υπερβολική, αλλά ότι δεν την πήραμε αρκετά σοβαρά;

Δεν ζητάμε να βρεθούν ένοχοι. Ζητάμε να βρεθεί η αλήθεια.

Αυτό είναι το ελάχιστο που οφείλει ένα κράτος στους πολίτες του.

Να μην απαξιώνεται μια απόφαση επειδή είναι ενοχλητική.

Να μην αντιμετωπίζεται μια προειδοποίηση ως γραφειοκρατικό χαρτί.

Να μην περιμένουμε να υπάρξει τραγωδία για να αναρωτηθούμε αν κάποιος είχε δίκιο.

Και όταν μια αρμόδια αρχή έχει προειδοποιήσει για λόγους ασφαλείας, η υποχρέωση της πολιτείας είναι να αποδείξει ότι άκουσε, αξιολόγησε και ενήργησε.

Αν το έκανε, ας το αποδείξει.

Αν δεν το έκανε, ας εξηγήσει γιατί.

Και αν κάποιος αγνόησε μια νόμιμη απόφαση ή μια κρίσιμη προειδοποίηση, ας διερευνηθεί θεσμικά ποιος ήταν, γιατί το έκανε και αν υπήρξαν συνέπειες.

Γιατί διαφορετικά στέλνουμε ένα επικίνδυνο μήνυμα στην κοινωνία:

Ότι μπορείς να πάρεις την απόφαση για να προστατεύσεις τον πολίτη, αλλά κάποιος άλλος μπορεί απλώς να την αγνοήσει.

Και τότε η επόμενη ερώτηση είναι ακόμη πιο σκληρή:

Τι αξία έχει η απόφαση μιας δημόσιας αρχής, αν δεν υπάρχει μηχανισμός να την επιβάλει και θεσμική βούληση να ελεγχθεί αυτός που την αγνοεί;

Οι πολίτες δεν ζητούν εκδίκηση.

Δεν ζητούν ενόχους με το ζόρι.

Ζητούν κάτι πολύ πιο δύσκολο: λογοδοσία, διαφάνεια και αλήθεια.

Και αυτή τη φορά, δεν πρέπει να περιμένουμε την επόμενη τραγωδία για να αρχίσουμε να ακούμε τις προειδοποιήσεις.